Κώστας Καρυωτάκης, Του αδελφού μου

Francisco Goya, The Drowning Dog

Είσαι άντρας. Όμως ο ίδιος πάντα μένω·

τα χρόνια που περάσανε με αφίσαν

παράξενο παιδάκι γερασμένο.

Και δεν ποθώ πια τίποτε, αδελφέ μου·

τα ονείρατα στα χέρια μου εσκορπίσαν

και τάδωκα, ροδόφυλλα, του ανέμου.

Ω, πότε θα μπορέσης να ξεχάσης

τις έγνιες της ζωής που σ’ εκερδίσαν

νάρθης από κειπέρα, να περάσης

τριγύρω μου το χέρι και σκυμμένος

ν’ ακούσης όσα πάθη εγονατίσαν

αυτόν που τόσο σούναι αγαπημένος;

Καλέ μου, σιγανά θα σου μιλούσα,

θα σούλεγα πως όλοι μ’ εμισήσαν,

πως ρεύοντας το δρόμο μου ετραβούσα,

διωγμένος κάθε μέρα απ’ τους ανθρώπους,

μην ξέροντας ποιοι τόποι μ’ εκρατήσαν,

μην ξέροντας σε ποιους πηγαίνω τόπους.

Κι ως είσαι ο λατρεμένος αδελφός μου,

τα μάτια σου κοιτώντας που εδακρύσαν,

θα ξεχνούσα τα βάσανα του κόσμου,

και βλέποντας μακριά, κατά τη δύση,

τα συννεφάκια που θαμπά εχρυσίσαν

φιλώντας ιλαρά το κυπαρίσσι,

για μια μικρήν ηλιολουσμένη πόλη,

για ένα μεγάλο σπίτι που εκυλήσαν

τα πρώτα πρώτα χρόνια μας και οι βώλοι,

για τις χαρές που ακόμα με κρατούνε

ικέτη, θε να σου ’λεγα, μα εσβύσαν,

για τους καιρούς που δε θα ξαναρθούνε…

ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ

Ποιήματα, εκδόσεις Συλλογή, 1996

ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ: Ιδανικοί αυτόχειρες – Ερμηνεύει ο Νίκος Ξυλούρης

Γυρίζουν το κλειδί στην πόρτα, παίρνουν

τα παλιά, φυλαγμένα γράμματά τους,

διαβάζουν ήσυχα, κ’ έπειτα σέρνουν

για τελευταία φορά τα βήματά τους.

Ήταν η ζωή τους, λένε, τραγωδία.

Θεέ μου, το φριχτό γέλιο των ανθρώπων,

τα δάκρυα, ο ιδρώς, η νοσταλγία

των ουρανών, η ερημιά των τόπων.

Στέκονται στο παράθυρο, κοιτάνε

τα δέντρα, τα παιδιά, πέρα τη φύση,

τους μαρμαράδες που σφυροκοπάνε,

τον ήλιο που για πάντα θέλει δύσει.

Όλα τελείωσαν. Το σημείωμα νάτο,

σύντομο, απλό, βαθύ, καθώς ταιριάζει,

αδιαφορία, συγχώρηση γεμάτο

για κείνον που θα κλαίη και θα διαβάζη.

Βλέπουν τον καθρέφτη, βλέπουν την ώρα,

ρωτούν αν είναι τρέλα τάχα ή λάθος,

«όλα τελείωσαν» ψιθυρίζουν «τώρα»,

πως θ’ αναβάλουν βέβαιοι κατά βάθος.

ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ

(Κ. Γ. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗ, ΠΟΙΗΜΑΤΑ. Εκδόσεις ΣΥΛΛΟΓΗ, Αθήνα 1996.)

Μουσική: Δήμος Μούτσης

Ερμηνεύει ο Νίκος Ξυλούρης:

Κ.Γ. Καρυωτάκης (1896-1928) - Χρονολόγιο

Προχτές  την Τετάρτη 30 Οκτώβρη, έκλεισαν 117 χρόνια από τη γέννηση ενός από τους  αγαπημένους ποιητές της "στηθάγχης", του Κώστα Καρυωτάκη. Αναδημοσιεύουμε  ένα συνοπτικό χρονολόγιο της ζωής του ποιητή, (που πρωτοδημοσιεύτηκε στο περιοδικό «η Λέξη», στο ειδικό αφιέρωμα για τα 60 χρόνια από το θάνατό του, στο διπλό τεύχος [79-80] του Νοέμβρη-Δεκέμβρη 1988), από την ιστοσελίδα Κώστας Καρυωτάκης …η ποίηση είναι το καταφύγιο που φθονούμε.

1896	30 Οκτωβρίου: Γέννηση Κ.Γ.Κ στην Τρίπολη· δευτερότοκο παιδί του νομομηχανικού Γεωργίου Κ. Καρυωτάκη (από τη Συκιά της Κορινθίας) και της Τριπολιτσιώτισσας Κατήγκως Αθ. Σκάγιαννη. Έχει μια αδελφή ένα χρόνο μεγαλύτερή του, τη Νίτσα, και το 1899 θα αποκτήσει έναν αδελφό, το Θάνο. Λόγω των μεταθέσεων του πατέρα, περνά τα παιδικά χρόνια σε διάφορες πόλεις: Λευκάδα, Αργοστόλι, Λάρισα, Καλαμάτα.
1909 (13 ετών)	Στην Πάτρα, έως το 1911;
1910 (14 ετών)	Αύγουστος: Μνημονεύεται σε διαγωνισμό διηγήματος της Διαπλάσεως των Παίδων
1912 (16 ετών)	Στα Χανιά, έως το Σεπτέμβριο 1913 -- Πρώτοι στίχοι -- Αρχή συνεργασίας με λαϊκά περιοδικά της Αθήνας: Ελλάς, Παρνασσός κ.α., έως το 1916
1913 (17 ετών)	Ερωτεύεται τη Χανιώτισσα Άννα Σκορδύλη· ο δεσμός τους θα συνεχιστεί, με διακοπές, τουλάχιστον ως το 1922 -- Αποφοιτά («λίαν καλώς») από το Γυμνάσιο Χανίων -- Σεπτέμβριος: Στην Αθήνα, για Νομικά.
1914 (18 ετών)	Παραθερίζει στα Χανιά -- Επιτρέφοντας στην Αθήνα, πιάνει μοναχικό δωμάτιο στη Νεάπολη -- Αρχή φιλίας με τον Άγι Λεβέντη.
1915 (19 ετών)	Γάμος Άννας Σκορδύλη -- Αρχή φιλίας με το Χαρίλαο Σακελλαριάδη -- Μάρτιος: Δύο ποιήματά του δημοσιεύονται στην εφημερίδα Ακρόπολη, με επαινετικά σχόλια του Βλάση Γαβριηλίδη.
1916 (20 ετών)	Ιανουάριος: Απαγγέλει τρία ποιήματά του στο σύλλογο «Αρμονία» -- Μάρτιος: Διάλεξή του περί Ερεντιά στο Σύλλογο εμποροϋπαλλήλων Αθηνών -- Παύει να δημοσιεύει, ως το 1919 -- Νοέμβριος: Κατατάσσεται στη Φοιτητική Φάλαγγα -- Ο πατέρας του απολύεται ως αντιβενιζελικός· θα αποκατασταθεί στα 1917.
1917 (21 ετών)	Δεκέμβριος: Πτυχιούχος Νομικής («λίαν καλώς»)
1918 (22 ετών)	Επισκέπτεται τους γονείς του στη Θεσσαλονίκη -- Επιστρατεύεται, μα εγγράφεται στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών και παίρνει αναστολή.
1919 (23 ετών)	Ιανουάριος: Πρώτη συνεργασία στο νουμά, με ποιητική μετάφραση -- Παίρνει άδεια δικηγόρου μα δε βρίσκει πελάτες -- Φεβρουάριος: Εκδίδει τη συλλογή Ο πόνος του Ανθρώπου και των Πραγμάτων -- Ιούνιος: Πρώτη πρωτότυπη συνεργασία στο Νουμά. -- Αυγουστος: Στη στήλη αλληλογραφίας του Νουμά δημοσιεύεται ανώνυμα «Ο Μιχαλιός» με τίτλο «Στρατός» -- Σεπτέμβριος: Εκδίδει με τον Άγι Λεβέντη, το σατιρικό περιοδικό Η Γάμπα -- Οκτώβριος: Κατάσχεση του τίτλου της Γάμπας -- Νοέμβριος: Αναλαμβάνει υπηρεσία στη Νομαρχία Θεσσαλονίκης ως Γραμματεύς Α' του Υπουργείου Εσωτερικών -- Πρώτη συνεργασία στο Λόγο (Κων/πόλεως) -- Βραβεύεται από το Νουμά σε διαγωνισμό ποιημάτων για παιδιά.
1920 (24 ετών)	Φεβρουάριος: Στρατεύεται -- Μάιος: Βραβεύεται στον Φιλαδέλφειο Διαγωνισμό για την ανέκδοτη συλλογή Τραγούδια της Πατρίδας· ποιήματά της θα περιληφθούν στα Νηπενθή -- Ιούλιος: Στην Κρήτη, με δίμηνη αναρρβωτική άδεια -- Γράφει το φαντεζίστικο μονόπρακτο Ο Άρρωστος (σήμερα χαμένο) -- Σεπτέμβριος: Απαλλάσεται, για λόγους υγείας, από τις στρατιωτικές υποχρεώσεις -- Νοέμβριος: Μετατίθεται στη Νομαρχία Άρτης όπου ασκεί χρέη νομάρχη -- Δημοσιεύει «Το καύκαλο» -- Πιθανώς αρχίζει να χρησιμοποιεί ναρκωτικά -- Τρία ποιήματά του συμπεριλαμβάνονται στην ανθολογία του Τέλλου Άγρα, Οι Νέοι.
1921 (25 ετών)	Ιούνιος: Πρώτη συνεργασία στη Μούσα -- Γράφει, με τον Σακελλαριάδη και με μουσική του εξαδέλφου του Θόδωρου Δ. Καρυωτάκη, τη θεατρική επιθεώρηση Πελ-Μελ (δεν ανεβάστηκε) -- Αύγουστος: Εκδίδει τα Νηπενθή -- Σεπτέμβριος: Μετατίθεται στη Νομαρχία Κυκλάδων (Σύρος) -- Δεκέμβριος: Μετατίθεται στη Νομαρχία Αττικής -- Πρώτη συνεργασία στο περιοδικό Παιδική Χαρά.
1922 (26 ετών)	Απρίλιος: Η Μαρία Πολυδούρη αρωτεύεται τον Καρυωτάκη, μα ο δεσμός του με τη Σκορδύλη φαίνεται να συνεχίζεται -- Γράφει το «Υστεροφημία» -- Αύγουστος: Εξετάσεις στον Άρειο Πάγο («λίαν καλώς») -- Οκτώβριος: Η Πολυδούρη του προτείνει να παντρευτούν, αν και τιης έχει δηλώσει πως πάσχει από σύφιλη -- Πρώτη συνεργασία στον Έσπερο (Σύρου) -- Ένα ποίημά του συμπεριλαμβάνεται στην Ανθολογία των Νέων Ποιητών μας του Φ.Γιοφύλλη, με την πληροφορία πως ο ποιητής κατάγεται από την Κρήτη.
1923 (27 ετών)	Απρίλιος: Διορίζεται έκτακτος υπάλληλος του Υπουργείου Υγιεινής, Πρόνοιας και Αντιλήψεως -- Γράφει το «Τραγούδι παραφροσύνης» [=«Ωχρά σπειροχαίτη»] -- Πρώτη συνεργασία στη Νέα Ζωή (Αλεξάνδρειας) -- Ιούνιος: Προάγεται σε εισηγητή στη Νομαρχία Αττικής -- Οκτώβριος: Διορίζεται μόνιμος εισηγητής στην Κεντρική Υπηρεσία του Υπουργείου Υγιεινής -- Νοέμβριος: Προϊστάμενος του Β' Γραφείου Εποπτείας Εγκαταστάσεως Προσφύγων.
1924 (28 ετών)	Φεβρουάριος: Μετέχει στη συλλογική σύνταξη του περιοδικού Εμείς -- Αύγουστος: Ταξιδεύει στη Γερμανία (Βερολίνο, Λιψία) και την Ιταλία (Νεάπολη, Ρώμη, Βενετία) -- Σκέπτεται να παραιτηθεί από τη δημόσια υπηρεσία και να γίνει παραγγελιοδόχος -- Τρία ποιήματά του συμπεριλαμβάνονται στην Εκλογή Νεοελληνικών Ποιημάτων του Γ.Ε.Αυλωνίτου.
1925 (29 ετών)	Σεπτέμβριος: Τοποθετείται στο Τμήμα Κοινωνικής Υγιεινής ως Γραμματέας του Ιατροσυνεδρίου (= Ανωτάτου Υγειονομικού Συμβουλίου)
1926 (30 ετών)	Ιανουάριος: Κατάργηση του Υπουργείου Υγιεινής -- Φεβρουάριος: Τοποθετείται στη Διεύθυνση Υγιεινής του Υπουργείου Εσωτερικών -- Αύγουστος: Επανίδρυση του Υπουργείου Υγιεινής -- Οκτώβριος: Ταξιδεύει στη Ρουμανία -- Δεκέμβριος: Τοποθετείται στο Τμήμα Αγαθοεργών Ιδρυμάτων -- Πρώτη Συνεργασία στην Κυριακή του Ελεύθερου Βήματος -- Δύο ποιήματά του περιλαμβάνονται στην ανθολογία των Ι.Μ Παναγιωτόπουλου και Π.Χάρη, Διάλογοι και ποιήματα για παιδιά.
1927 (31 ετών)	Μάιος: Πρώτη συνεργασία με τη Νέα Εστία. Παρακολουθεί τις Δελφικές Εορτές -- Σεπτέμβριος: Δημοσιεύει το «Ιδανικοί Αυτόχειρες» -- Νοέμβριος: Απολογείται για άγνωστο πειθαρχικό αδίκημα -- Δεκέμβριος: Εκδίδει το Ελεγεία και Σάτιρες -- Ο υπουργός Μιχ. Κύρκος του επιβάλλει προστιμο ίσο προς το ήμισυ του μισθού του -- Μετακινείται στο Τμήμα Λοιμοδών Νόσων.
1928 (32 ετών)	Ιανουάριος: Εκλέγεται Γενικός Γραμματέας του Δ.Σ. της Ενώσεως Δημοσίων Υπαλλήλων Αθηνών -- Αποσπάται στη Νομαρχία Πατρών -- Μετέχει ενεργά στην Οικονομική Επιτροπή της Συνομοσπονδίας Δημοσίων Υπαλλήλων Ελλάδος: συνεργάζεται για τη σύνταξη, προγραμματικής προκήρυξης και στη μελέτη για σοβαρές οικονομικές περικοπές στον Κρατικό Προϋπολογισμό -- Φεβρουάριος: Δημοσιέυει το άρθρο «Ανάγκη Χρηστότητος: Το Δημοσιουπαλληλικόν Ζήτημα» -- Παραιτείται από Γεν. Γραμματέας της Ε.Δ.Υ.Α. και αναλαμβάνει υπηρεσία στην Πάτρα -- Μάρτιος: Ο Μιχ. Κύρκος του επιβάλλει πρόστιμο ίσο προς τις αποδοχές του δέκα ημερών, γιατί δεν επήγε εμπρόθεσμα στην Πάτρα -- Μεταφράζει το διήγημα «Ο Χαρτοπαίκτης» του E.T.A. Χόφμαν, αρχίζοντας την επ' αμοιβή συνεργασία του στο Περιοδικόν της Μεγάλης Ελληνικής Εγκυκλοπαίδειας -- Απρίλιος: Ταξιδεύει στο Παρίσι για "απονενοημένες" ιατρικές εξετάσεις -- Μάιος: Μετατίθεται στη Νομαρχία Πρεβέζης -- Τελειώνει τα «Αισιοδοξία» και «Όταν κατέβουμε...» -- 18 Ιουνίου: Φθάνει στην Πρέβεζα, ελπίζοντας ότι ως τα τέλη του μηνός θα έχει μετατεθεί στην Αθήνα -- Καθαρογράφει έξι πεζογραφήματα, και γράφει το: «Η ζωή του» καθώς και το ποίημα «Πρέβεζα» -- 21 Ιουλίου: Αφού προσπάθησε να πνιγεί στη θάλασσα, αυτοκτονεί με πιστόλι.

Κ. Γ. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ – Καλός υπάλληλος

     Είναι ένας αγαθός γεροντάκος. Έπειτα από τριάντα χρόνων υπηρεσία, έχει να διατρέξει όλους τους βαθμούς. Γραφεύς στο πρωτόκολλο.

     Πάντα έκανε τη δουλειά του ευσυνείδητα, σχεδόν με κέφι. Σκυμμένος από το πρωί ως το βράδυ στο παρθενικό βιβλίο του, περνούσε τους αριθμούς και αντέγραφε τις περιλήψεις. Κάποτε, μετά την καταχώριση ενός εισερχομένου ή ενός εξερχομένου, ετράβαζε μια γραμμή που έβγαινε από την τελευταία στήλη και προχωρούσε προς το περιθώριο, έτσι σαν απόπειρα φυγής. Αυτή η ουρά δεν είχε θέση εκειμέσα, όμως την τραβούσε βιαστικά, με πείσμα, θέλοντας να εκφράσει τον εαυτό του. Αν έσκυβε κανείς πάνω στην απλή και ίσια γραμμούλα, θα διάβαζε την ιστορία του καλού υπαλλήλου.

     Νέος ακόμη, μπαίνοντας στην υπηρεσία, εχαιρέτησε με συγκαταβατικό χαμόγελο του συναδέλφους του. Έτυχε να καθίσει σ’ αυτήν την καρέκλα. Κι έμεινε εκεί. Ήρθαν άλλοι αργότερα, έφυγαν, επέθαναν. Αυτός έμεινε εκεί. Οι προϊστάμενοί του τον θεωρούσαν απαραίτητο. Είχε αποκτήσει μια φοβερή, μοιραία ειδικότητα.

     Ελάχιστα πρακτικός άνθρωπος. Τίμιος, ιδεολόγος. Μ’ όλη τη φτωχική του εμφάνιση, είχε αξιώσεις ευπατρίδου. Ένα πρωί, επειδή ο Διευθυντής του του μίλησε κάπως φιλικότερα, επήρε θάρρος, του απάντησε στον ενικό, εγέλασε ανοιχτόκαρδα και τον χτύπησε στον ώμο. Ο κύριος Διευθυντής τότε, μ’ ένα παγωμένο βλέμμα, τον εκάρφωσε πάλι στη θέση του. Κι έμεινε εκεί.

     Τώρα, βγαίνοντας κάθε βράδυ από το γραφείο, παίρνει τον παραλιακό δρόμο, βιαστικός βιαστικός, γυρίζοντας δαιμονισμένα το μπαστούνι του με την ωραία, νικέλινη λαβή. Γράφει κύκλους μέσα στο άπειρο. Και μέσα στους κύκλους τα σημεία του απείρου. Όταν περάσει τα τελευταία σπίτια, θ’ αφήσει πάντα να ξεφύγει ψηλά με ορμή το μπαστούνι του, έτσι σαν απόπειρα λυτρωμού.

     Μετά τον περίπατο τρυπώνει σε μια ταβέρνα. Κάθεται μόνος, αντίκρυ στα μεγάλα, φρεσκοβαμμένα βαρέλια. Όλα έχουν γραμμένο πάνω απ’ την κάνουλα, με παχιά, μαύρα γράμματα, τ’ όνομά τους: Πηνειός, Γάγγης, Μισσισσιππής, Τάρταρος. Κοιτάζει εκστατικός μπροστά του. Το τέταρτο ποτηράκι γίνεται ποταμόπλοιο, με το οποίο ταξιδεύει σε θαυμάσιους, άγνωστους κόσμους. Από τα πυκνά δέντρα, πίθηκοι σκύβουν και τον χαιρετάνε. Είναι ευτυχής.

ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ

(ΤΡΕΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΧΑΡΕΣ)

ΑΠΑΝΤΑ ΚΑΡΥΩΤΑΚΗ, ΠΟΙΗΜΑΤΑ – ΠΕΖΑ, εκδόσεις ΠΕΛΛΑ

Κώστας Καρυωτάκης - ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ...

Φωτογραφία: PIX

ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ...

 

Όλοι μαζί κινούμε, συρφετός,

γυρεύοντας ομοιοκαταληξία.

Μια τόσο ευγενικιά φιλοδοξία

έγινε της ζωής μας ο σκοπός.

Αλλάζουμε με ήχους και συλλαβές

τα αισθήματα στη χάρτινη καρδιά μας,

δημοσιεύουμε τα ποιήματά μας,

για να τιτλοφορούμεθα ποιητές.

Αφήνουμε στο αγέρι τα μαλλιὰ

και τη γραβάτα μας. Παίρνουμε πόζα.

Ανυπόφορη νομίζουμε πρόζα

των καλών ανθρώπων τη συντροφιά.

Μόνο για μας υπάρχουν του Θεού

τα πλάσματα και, βέβαια, όλη η φύσις.

Στη Γη για να στέλνουμε ανταποκρίσεις,

ανεβήκαμε στ’ άστρα τ’ ουρανού.

Κι αν πειναλέοι γυρνάμε ολημερίς,

κι αν ξενυχτούμε κάτου απ’ τα γεφύρια,

επέσαμε θύματα εξιλαστήρια

του «περιβάλλοντος», της «εποχής».

Κ. Γ. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ

ΕΛΕΓΕΙΑ ΚΑΙ ΣΑΤΙΡΕΣ (1927)

Κ. Γ. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ – ΠΟΙΗΜΑΤΑ, εκδόσεις ΣΥΛΛΟΓΗ, Αθήνα 1996

Andre Spire – ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ! ΠΟΛΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ!

Andre Spire (1868-1966), γάλλος ποιητής. Βιογραφικά στοιχεία (στα αγγλικά) εδώ.

ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ! ΠΟΛΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ!

Ο πατέρας μου ήξερε λατινικά,

η μητέρα μου έπαιζε πιάνο

κ’ επήγαινε σ’ επισκέψεις.

Καταλαβαίνεις, μικρή μου,

καταλαβαίνεις;

Είχα ένα παιδαγωγό,

ένα άλογο,

ένα τουφέκι,

υπηρέτες και ιπποκόμο.

Καταλαβαίνεις;

Αλλ’ αγαπούσα πολύ τα βιβλία,

τις καρδιές και τα μάτια θλιμμένα.

Καταλαβαίνεις, μικρή μου,

καταλαβαίνεις;

Αγαπούσαμε πολύ τα δάκρυα,

την αγάπη, τους νικημένους,

τον ουρανό και τους διαβάτες...

Ας ανάψουμε τη φωτιά μας,

ας τινάξουμε τα βιβλία μας,

ας βουρτσίσουμε τα ρούχα μας,

ας γυαλίσουμε τα παπούτσια μας.

Ας γυαλίσουμε τα παπούτσια μας,

κι ας πλύνουμε τα πιάτα.

Καταλαβαίνεις, μικρούλα μου,

καταλαβαίνεις;

Andre Spire

(Μετάφραση Κ. Γ. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ)

Κ. Γ. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ – ΠΟΙΗΜΑΤΑ, Εκδόσεις ΣΥΛΛΟΓΗ, 1996

Η ψυχή μου

Σήμερα συμπληρώνονται 33 χρόνια από τον πρόωρο θάνατο του Νίκου Ξυλούρη. Από το  ποίημα του Κώστα Καρυωτάκη "Η ψυχή μου" (Νηπενθή (1921), ο συνθέτης Λουκάς Θάνος μελοποίησε δυο στροφές  που ερμηνεύει ο αξέχαστος Ξυλούρης. Ολόκληρο το ποίημα:

Η ψυχή μου

1

Παλιό η ψυχή μου γράμμα είναι κι εγράφη

σε μια παρθένα ωραία  -ευγενική

παρθένα- που για λύπη ερωτική

το μοναστήρι εδιάλεξεν, ετάφη.

Τι τώρα κι αν ασπρίζουνε οι κροτάφοι;

Τι τότε κι αν η μοίρα ήταν κακή;

Ένα συρτάρι εβένινον εκεί

των αναμνήσεων κρύβει το χρυσάφι.

Την ώρα που γεμίζουν ίσκιο οι θόλοι,

καθισμένη σε πέτρα το κοιτά,

το σφίγγει στα ωχρά χέρια κλαίοντας όλη.

Έπειτα, ενώ, με βλέφαρα κλειστά,

το φευγαλέο της όραμα κρατά,

σηκώνεται και πάει στο περιβόλι.

2

Με τον καιρό που πρόσχαρη ήταν νέα

-αλίμονο!- για να αναμετρηθεί,

για να βρει ένα σκοτάδι πιο βαθύ,

σέρνεται προς την πένθιμη αλέα.

Βαριά στη ζωή της έπεσε η αυλαία

κει δεν μπορεί καλά να θυμηθεί.

Το χείλος, μόνο ξέρει, δεν ανθεί,

δεν είναι πια τα μάτια της ωραία.

Κι όπως τα δέντρα ολόγυρα σιωπούν,

έτσι ποτέ για εκείνον που τη χάνει,

ποτέ δε θα ’ρθουν άνθρωποι να πουν.

Αχ, μήτε τ’ όνομά του εδώ δε φτάνει!

Να ζει; Και πάντα ναν τον αγαπούν;

Μην έχει τάχα -σαν αυτή- πεθάνει;

3

Είσαι, ψυχή μου, η κόρη που τη σβήνει

ολοένα κάποιος έρωτας πικρός,

που λησμονήθηκε κοιτώντας προς

τα περασμένα, κι έτσι θ’ απομείνει.

Κατάμονη σε μι' άκρη, όπως εκείνη,

σε παρατούν ο κόσμος, ο καιρός.

Ένας ακόμη θα ’σουνα νεκρός,

αν οι νεκροί δεν είχαν τη γαλήνη.

Σαν αδερφούλα η κόρη αυτή σου μοιάζει

που γέρνει, συλλογίζεται και αργεί

χαμένην ευτυχία να νοσταλγεί.

Δικό σου λέω, ψυχή μου, είναι μαράζι

όσα, το βράδυ, δάκρυα, την αυγή,

στα ρόδα κατεβαίνει και μοιράζει.

ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ

Είναι από τις φορές που η ποίηση, η μουσική και η φωνή του ερμηνευτή  δένουν τόσο αρμονικά σ’ ένα τραγούδι που να μην μπορείς να τα ξεχωρίσεις, ή να τα φανταστείς το καθένα μόνο του.  Στο βίντεο που ακολουθεί, βλέπουμε παράλληλα φωτογραφίες του αξέχαστου Νίκου Ξυλούρη. Η μουσική είναι του Λουκά Θάνου.

Το ποίημα  από το βιβλίο «ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ – ΜΑΡΙΑ ΠΟΛΥΔΟΥΡΗ, Έρωτας και θάνατος στη σκιά της ποίησης», επιμέλεια-ανθολόγηση Γιάννης Η. Παππάς, εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ, Αθήνα 2009

ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ - Μικρή ασυμφωνία σε Α μείζον*

Α! κύριε, κύριε Μαλακάση,

ποιος θα βρεθεί να μας δικάσει,

μικρόν εμέ κι εσάς μεγάλο,

ίδια τον ένα και τον άλλο;

Τους τρόπους, το παράστημά σας,

το θελκτικό μειδίαμά σας,

το monocle που σας βοηθάει

να βλέπετε μόνο στο πλάι

και μόνο αυτούς να χαιρετάτε

όσοι μοιάζουν αριστοκράται,

την περιποιημένη φάτσα,

την υπεροπτική γκριμάτσα

από τη μια μεριά να βάλει

της ζυγαριάς, κι από την άλλη

πλάστιγγα να βροντήσω κάτου,

μισητό σκήνωμα, θανάτου

άθυρμα, συντριμμένο βάζον,

εγώ, κύμβαλον αλαλάζον.

Α! κύριε, κύριε Μαλακάση,

ποιος τελευταίος θα γελάσει;

ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ

* Οι στίχοι αυτοί απευθύνονται στον κοσμικό κύριο και όχι στον ποιητή Μαλακάση, του οποίου δε θα μπορούσε να παραγνωρίσει κανείς το σημαντικό έργο. (Υποσημείωση του ποιητή).

Από το βιβλίο «ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ – ΜΑΡΙΑ ΠΟΛΥΔΟΥΡΗ, Έρωτας και θάνατος στη σκιά της ποίησης», επιμέλεια-ανθολόγηση Γιάννης Η. Παππάς, εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ, Αθήνα 2009

Κ. Καρυωτάκης - ΥΠΟΘΗΚΑΙ

Όταν οι άνθρωποι θέλουν να πονείς,

μπορούνε με χίλιους τρόπους.

Ρίξε το όπλο και σωριάσου πρηνής,

όταν ακούσεις ανθρώπους.

Όταν ακούσεις ποδοβολητά

λύκων, ο Θεός μαζί σου!

Ξαπλώσου χάμου με μάτια κλειστά

και κράτησε την πνοή σου.

Κράτησε κάποιον τόπο μυστικό,

στον πλατύ κόσμο μια θέση.

Όταν οι άνθρωποι θέλουν το κακό,

του δίνουν όψη ν’ αρέσει.

Του δίνουν λόγια χρυσά, που νικούν

με την πειθώ, με το ψέμα,

Όταν οι άνθρωποι διαφιλονικούν

τη σάρκα σου και το αίμα.

Όταν έχεις μια παιδική καρδιά

και δεν έχεις ένα φίλο,

Πήγαινε βάλε βέρα στα κλαδιά,

στη μπουτονιέρα σου φύλλο.

Άσε τα γύναια και το μαστροπό

Λαό σου, Ρώμε Φιλύρα*.

Σε βάραθρο πέφτοντας αγριωπό,

κράτησε σκήπτρο και λύρα.

(1927)

ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ

• Αναφορά στους εξής στίχους του Φιλύρα (1889-1942), ο οποίος την άνοιξη του 1927 έχασε τα λογικά του χτυπημένος από τη σύφιλη:

Όχλε, λαέ βαρβάρων σπέρμα νόθο,

που τη βρίσκεις την κρίση και χτυπάς

στη ρίζα τον ακόρεστό μου πόθο;

Α, μαστροπέ, στην άβυσσο με πας!

(«Μοίρα άγει»)